|
Đề án dạy nghề cho nông dân đang thu hút sự chú ý của dư luận. Ông Nguyễn Lân Hùng, Tổng thư ký Hội các ngành sinh học Việt Nam, đã có cuộc trao đổi với TBKTSG.
TBKTSG: Thưa ông, với kinh nghiệm hơn 40 năm nay đi khắp nơi dạy nghề cho nông dân, ông có suy nghĩ gì về đề án dạy nghề cho nông dân?
- Ông Nguyễn Lân Hùng: Ai cũng nhận thấy tình trạng cực kỳ khó khăn hiện nay ở nông thôn: mất đất tràn lan, sản xuất nông nghiệp gặp rất nhiều khó khăn (thiên tai, dịch bệnh, ứ đọng nông sản, vấn đề chất lượng và vệ sinh an toàn thực phẩm...), lực lượng lao động mất việc làm ở các thành phố lớn và người lao động Việt Nam ở nước ngoài trở về lại dồn cả về nông thôn...
Nhà nước đặt vấn đề dạy nghề cho nông dân thành một mục tiêu trọng tâm là hết sức đúng đắn. Tuy nhiên, nên hiểu vấn đề này một cách thấu đáo thì làm mới hiệu quả.
Hiện tại, ta dự kiến mỗi năm sẽ dạy nghề cho 1 triệu lao động ở nông thôn, trong đó, theo Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) Cao Đức Phát, 700.000 người sẽ được học các nghề để chuyển đổi không làm nông nghiệp nữa và 300.000 người sẽ được đào tạo kỹ thuật cao trong sản xuất nông nghiệp. Tôi thấy rất băn khoăn vì chủ trương này khó được đa số nông dân hoan nghênh.
TBKTSG: Vì sao vậy, thưa ông?
- Trước hết, ta cần hiểu nông dân đâu chỉ có một số thanh niên như đối tượng hướng tới của đề án mà đa phần là các bà, các chị và các bác nông dân luống tuổi. Họ là chủ gia đình và là lực lượng lao động chủ yếu ở nông thôn. Họ rất khó chen chân vào các chương trình dạy nghề mà đề án đã nêu ra.
Mặt khác, họ cũng không thấy hấp dẫn gì ở các chương trình đó. Họ làm sao bỏ nhà, bỏ cửa, bỏ con cái... để đi học tập trung hàng tháng trời được... Vì vậy, phải lưu ý tới các đối tượng này nếu không nói rằng, đó là lực lượng chính cần đào tạo ở nông thôn.
TBKTSG: Với kinh nghiệm thực tế, ông thấy việc dạy nghề phải bắt đầu từ đâu?
- Phải dạy nghề tại chỗ. Chúng tôi chủ trương, bên cạnh những ngành nghề mà lâu nay ta đào tạo phải tăng cường thêm các ngành nghề mới ở nông thôn thông qua việc phát huy triệt để các tiềm năng sinh học sẵn có ở địa phương. Trong những năm qua, chúng tôi đã đưa ra nhiều ngành nghề mới như: nuôi ba ba, ếch, lươn, giun đất, nhím, heo rừng... và cả những nghề rất đơn giản như nuôi dế, nuôi nhông cát...
Chúng tôi cũng viết thành sách để dạy cách nuôi cho nông dân. Hiệu quả của những nghề này không nhỏ! Hầu hết các tỉnh, khi tổng kết phong trào nông dân sản xuất giỏi, đều có những điển hình đã áp dụng các nghề mà chúng tôi đưa ra. Rất tiếc, chúng tôi không được mời góp ý kiến hoặc hỏi ý kiến về chuyện này.
TBKTSG: Dạy nghề đã tốt, nhưng tính đầu ra cho sản phẩm còn quan trọng hơn. Đua nhau áp dụng một nghề rồi cuối cùng sản phẩm không bán được là bài học nhãn tiền ở các vùng nông thôn, ông nghĩ sao về việc này?
- Theo tôi, việc dạy nghề cho nông dân phải gắn với việc tiêu thụ nông sản để các doanh nghiệp cùng vào cuộc. Ở hầu hết các nước, doanh nghiệp và nông dân rất gắn bó với nhau, ở ta thì hình như “anh nào khôn anh ấy thắng” mà phần thua thiệt thường rơi về phía nông dân.
Nói vậy, không phải các doanh nghiệp đều quay mặt với nông dân. Nhiều doanh nghiệp rất tâm đắc với việc cùng nông dân làm ăn lâu dài. Tôi vừa làm việc với anh Nguyễn Lâm Viên, Giám đốc Công ty Vinamit. Anh có một đề xuất rất hay là mong muốn mỗi tỉnh hoặc mỗi vùng sẽ được Nhà nước đầu tư xây dựng một nhà máy chế biến nông sản theo công nghệ do doanh nghiệp đề xuất.
Nông sản gì được chế biến sẽ do nông dân và doanh nghiệp cùng bàn bạc. Đã có rất nhiều loại nông sản đã được Công ty Vinamit tổ chức sản xuất và mua như: mít, rau củ, quả... Họ còn dự kiến liên kết với nông dân để sản xuất và tiêu thụ cả lúa gạo. Họ sẽ đầu tư giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và bao tiêu toàn bộ sản phẩm. Công ty còn chịu cả rủi ro cho nông dân.
Nếu các doanh nghiệp đều vào cuộc như thế thì thật tuyệt vời! Nhà nước nên hết sức ủng hộ cách làm này và cùng hướng việc dạy nghề vào các hoạt động sản xuất đó.
Vẫn còn hình thức quá
- Đưa tôi xem một cuốn sách dạy nuôi ếch vừa mua ở hiệu sách bên đường, mặt đỏ gay, ông Hùng bức xúc: “Đến cậu đọc cũng chả hiểu chứ nói gì đến bà con nông dân. Bà con nông dân cần biết cho ếch ăn gì để phòng bệnh, mau lớn chứ đâu cần nghiên cứu tên khoa học, tên tiếng Anh, sự phân bổ của loài ếch trên thế giới; viết cho nông dân đọc mà toàn dùng ngôn ngữ học thuật thế này thì ai nuốt được...”. Rồi ông ngậm ngùi bảo, các kênh thông tin của chúng ta vẫn còn hình thức quá. Khi có ý tưởng về Tủ sách bách nghệ, ông đã đi gõ cửa nhiều bộ, ngành, nhưng cứ chỗ nọ đùn đẩy cho nơi kia, bộ thì bảo vấn đề này không đúng kênh, bộ thì nói “chỉ duyệt những dự án trên chục tỉ đồng trở lên”...
Chưa thấy hiệu quả
“Đề án đào tạo nghề cho một triệu nông dân mỗi năm” mà Bộ NN&PTNT trình Chính phủ, bao gồm: đào tạo 300.000 nông dân làm nông nghiệp; 500.000 nông dân làm nghề phi nông nghiệp và 200.000 nông dân làm cán bộ quản lý cấp thôn, xã. Dự kiến có khoảng 150 nghề được đào tạo với kinh phí khoảng 3.600 tỉ đồng. Trước đây, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 81/2005 về chương trình hỗ trợ dạy nghề ngắn hạn cho nông dân giai đoạn 2001-2005, Chính phủ chi ra gần 23.000 tỉ đồng, mở ra bao nhiêu lớp học cho nông dân nhưng kết quả đào tạo rất thấp, chỉ có 3% người học làm đúng nghề mình được đào tạo.
Nguồn TBKTSG
| 
